នយោបាយភាសា ៖ បរិបទ កម្ពុជា សិង្ហបុរី និង ចិន
Politics of language: Context in Cambodia, Singapore and China

បណ្ឌិត វង្ស មេង
អនុប្រធានវិទ្យាស្ថានភាសាជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា
អ៊ីមែល ៖ mengifl@gmail.com

ភាសាគឺជាស្នូលនៃវប្បធម៌ ពីព្រោះភាសាគឺជាប្រព័ន្ធ គំនិត​នៅក្នុងទំនាក់ទំនងសង្គម ហើយ ភាសា ក៏ជា​ប្រព័ន្ធ​គំនិត​ដែល​ត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេស ដើម្បីឱ្យសមស្រប​ទៅតាមនិន្នាការនយោបាយរបស់ប្រទេសនីមួយ ។ ការគ្រប់គ្រង​ប្រទេស​មួយឱ្យបានល្អ ត្រូវស្គាល់ផ្នត់គំនិតនៃសង្គម ម្យ៉ាងដើម្បី​យល់អំពីវប្បធម៌របស់ជាតិមួយ ចាំបាច់ណាស់ត្រូវយល់អំពីភាសា។ ក្នុងកិច្ចការស្រាវជ្រាវនេះ វិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀបបានយកមកអនុវត្ត ដោយផ្តើមចេញពីការរៀបចំនយោបាយភាសាជាតិខ្មែរ បទពិសោធ​ប្រទេសសិង្ហបុរី និង ប្រទេសចិន ។ គោលវិធីបួនដែលត្រូវ​យកមក​ប្រើប្រាស់​ក្នុងវិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀបនោះគឺ ភាសា អត្តសញ្ញាណជាតិ ស្តង់ដាភាសា និង យោបាយ ។ គោលបំណងសំខាន់នៃកិច្ចការ​ស្រាវជ្រាវនេះ គឺបង្ហាញអំពីទិដ្ឋភាពគោលនយោបាយ​ទៅលើភាសា​ក្នុងកម្រិតជាតិ កម្រិតតំបន់ និង កម្រិតអន្តរជាតិ ។

ក្រោយឆ្នាំ ១៩៧៩ ប្រទេសកម្ពុជា បានអភិវឌ្ឍភាសាជាតិ​របស់​ខ្លួន​ឡើងវិញ បន្ទាប់ពីទទួលរងសោកនាដកម្មអស់ ៣ ឆ្នាំ ៨ ខែ និង ២០ ថ្ងៃ ក្នុងរបបអាវខ្មៅ ។ ក្រោយឆ្នាំ ១៩៧៩ នោះទៀតសោត ប្រជាជន​​ខ្មែរខ្លះ បើកស្តាប់វិទ្យុបរទេស ប្រាកដជាខាងរដ្ឋអំណាច ភូមិ ឃុំ ជំនាន់នោះ មកណែនាំដល់ផ្ទះដែរ ។ ចំណែកឯនៅប្រទេសតួគីវិញ នៅឆ្នាំ ១៩៩១ ជនជាតិឃើតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេសតួគី មិន​អាច​និយាយភាសា របស់គេបានទេ ប្រសិនបើជនជាតិឃើត ហ៊ាន​តែនិយាយ​ភាសារបស់គាត់ ពួកគាត់នឹងត្រូវ​ចាប់ខ្លួនដាក់ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំឃាំងហើយ ។ ប៉ុន្តែក្រោយមក នៅឆ្នាំ២០០២ ក្រុមនិស្សិតដែល​ត្រូវគេចាប់ដាក់គុក បានទាមទារឱ្យមានការបង្រៀនភាសា
ឃើត​នៅ​តាមសាលារៀន ដើម្បីកុំឱ្យមានការរើសអើង​ប្រកាន់
ពូជសាសន៍ ។ នៅឆ្នាំ ២០០២ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរី បានហាមឃាត់រឿងមួយមិនឱ្យបញ្ចាំងតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ រឿងនោះ​គឺ Little Red Riding Hood ដោយសាររឿងនេះ មានឃ្លាប្រយោគ​មិន គោរពពទៅតាមក្បួនខ្នាតវេយ្យាករណ៍ ។ ប្រទេសចិនវិញ នៅឆ្នាំ​២០០៤ រដ្ឋាភិបាលចិន ក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចាំងរឿងតុក្កតា « ឆ្មា និង កណ្តុរ » ដែរ ដោយសាររឿងនោះ បានយកពាក្យពេចន៍របស់អ្នកស្រុក ស៊ាង ហៃ ទៅប្រើប្រាស់ជំនួសភាសាចិន កុកងឺ ។ ទាំងអស់នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេស ដើម្បីស្របតាមគោលនយោបាយរៀងៗខ្លួន ។

រចនាសម្ព័ន្ធនៃការស្រាវជ្រាវនេះ នឹងស្វែងរកគោលគំនិត​បីសំខាន់។ ទីមួយ សំណេរនេះនឹងផ្តោតសំខាន់ទៅលើនយោបាយ​និងភាសា ដែលមានការជាប់ទាក់ទងទៅនឹងភាសានិងអត្តសញ្ញាណ និងបច្ចេកស័ព្ទពាក់ព័ន្ធមួយចំនួន។ គោលគំនិតសំខាន់ទីពីរ អត្ថបទ​ស្រាវជ្រាវនេះ នឹងពិពណ៌នាអំពីស្តង់ដានីយកម្មភាសា ដោយឆ្លុះបញ្ចាំង​អំពីការរៀបចំភាសាមួយដើម្បីបង្កើតស្តង់ដាជាតិ ហើយ ក្នុងនោះ ក៏មាន​ការលើកឡើងអំពីប្រទេសកម្ពុជា សិង្ហបុរី និង ចិន ។ ចំណុច​ចុងក្រោយទីបី អត្ថបទនេះ នឹងអត្ថាធិប្បាយ​អំពីនយោបាយនៃ​ស្តង់ដានីយកម្ម​ភាសា ដោយទាក់ទងទៅនឹងទ្វេភាសា ភាសានិង​យោបាយ និង សិទ្ធិភាសា។

អានបន្ថែម សូមចូលទៅ
ទាញយកឯកសារទាំងមូល